Бөтә яңылыҡтар
Илһам
17 Июнь 2019, 14:37

Салауат Юлаевҡа бағышланған шиғырҙар

Салауат нисә йәшендә? Йәшел ҡамсат бүрке башында...

Салауат батыр

Салауат нисә йәшендә?

Йәшел ҡамсат бүрке башында...

(Халыҡ йырынан)


Салауат ҡандай бәһлеүән?

Салауат ҡандай бәһлеүән?

Даусан, яусан бәһлеүән,

Еңелмәүсән бәһлеүән.

Салауат тиңһеҙ арыҫлан,

Салауат тиңһеҙ арыҫлан,

Арыҫландай алышҡан,

Уғы алған алыҫтан.

Салауат — Урал балаһы,

Салауат — йөрәк ҡәғбәһе,

Ерҙә әнүәр кәүҙәһе,

Күктә зәңгәр шәүләһе.

Салауат дауҙы ҡайтарған,

Салауат яуҙы айҡаған,

Ҡылысы тауҙы аҡтарған,

Тауышынан күл сайҡалған.

Салауат — йәнле шәжәғәт,

Салауат мәңге сәләмәт,

Ҡаны беҙгә аманат,

Килтермәбеҙ яманат!

Шәйехзада Бабич, 1918 йыл.


Үпкә

Салауаттың үлемен асыҡлаған документ табылды.


Тарихсылар, һеҙгә үпкәм бар шул.

Күңелемде ниңә киттегеҙ?

Күңелемде минең киттегеҙ ҙә

Хыялымдан мәхрүм иттегеҙ.


Иҫ белгәндән инде уны көттөм,

Сабый йәштәремде ағыҙҙым.

Ә һеҙ килеп миңә тотторҙоғоҙ

Салауаттың үлем ҡағыҙын.


Алыҫ үткәндәргә күҙҙе төбәп

Егерменсе быуат үренән,

Күңелем менән мин һөйләшә инем

Илдең даны — аҫау ир менән.


Балҡып ҡына ятҡан еребеҙгә

Яҡты ғына нурҙар ағалыр.

Уйлай инем:

Баҙыҡ йондоҙҙарға

Мин баҡҡанда, ул да бағалыр.


Сабый хыялдары — төпһөҙ урман;

Юл ситенә ҡайын ауғандыр,

Аҙашып ҡалғандыр ул, ҡайта алмай,

Бурай-бурай ҡарҙар яуғандыр.


Йүрүҙән һыуының туғайы,

Сырлап ҡына осор турғайы.

Алыҫ-алыҫтарҙан моңдар килә,

Уң ҡулында, тиҙәр, ҡурайы.


Мин бит уны көттөм,

Әйтер булдым:

Кис ҡайтманы, ҡайтыр таң атҡас.

Юлы оҙон,

Аҙмы йылдар ята,

Батыр ғына ҡайтыр, дан ҡайтҡас.


Салауатым ҡайтыр,

Бер ҡайтыр тип,

Көтә-көтә таңдар аттырҙым.

Бутамағыҙ берүк, тарихсылар,

Тыуған иле була,

Тыуған йылы була,

Үлгән йылы булмай батырҙың...


Тимер Йосопов.

«Хәтеремдең тере куҙҙары» китабынан, 1980 йыл.


Салауат рухы


Ҡәһәрләнгән мәғрүр Рогервиктың

Ел кимергән бөйөк ҡәлғәһен.

Ел сәйнәгән ваҡ-ваҡ ташҡа ҡарап,

Әйткем килә: «Һин ни хәлдәһең?!»


Пакри ярҙарының һәр ташына

Айырым-айырым атап өндәшәм.

(Салауаттың ғазап сиккән йөҙөн

Көн дә күргән ерҙән көнләшмәм…)


Өндәшмәй ҙә, көнләшмәй ҙә торған

Төйәк бит ул Балтик буйҙары.

Күҙ иңләмәҫ даръя аръяғына

Талғын оса ауыр уйҙарым.


Салауаттың йәшәү сере бында!

Салауаттың үлем сере бында!

Сер уртлаған диңгеҙ йөҙҙәренә

Ҡарайым мин, алалмайса тын да…


Салауаттың рухын иҫкә алып,

Хәйер итеп һыуға аҡса һалам.

Мин килмәһәм,

батыр рухын һағынып,

Ҡан, йән тартып, бәлки, килер балам.


Сер уртлаған диңгеҙ ярҙарынан

Уйҙарымдан йәнем ҡурылып китәм.

Хәҙер инде был ил – күрше баҡса,

Арабыҙҙа бейек, бөйөк ситән…

Тәнзилә Дәүләтбирҙина. 1996 йыл, Палдиски.