ҠИӘМӘТ КӨНӨНДӘ КЕШЕЛӘРҘӘН НИМӘ ХАҠЫНДА ҺОРАЛАСАҠ?

 Ҡиәмәт көнөнә ышаныу ‒ имандың бер терәге. Ул дәһшәтле көн ‒ Ахирәттәге яҙмышыбыҙҙы хәл итә торған ваҡиғаларға бай көн. Уның бер үҙенсәлеге ‒ кешеләрҙең фанилыҡтағы тормошо буйынса үҙенә күрә бер имтихан тотоуы. Ул имтихан нимәнән ғибәрәт буласаҡ һуң?

1. Беренсенән, күҙҙәре менән нимә күргәндәр, ҡолаҡтары менән нимә ишеткәндәр, күңелдәрендә ниндәй ниәт йөрөткәндәр ‒ шул турала һорау алыу буласаҡ. Был йәһәттән Аллаһ Тәғәлә Ҡөрьәндә шулай ти: «(Эй кеше!) Белмәгән нәмәң артынан эйәрмә. Һис шикһеҙ, ҡолаҡ, күҙ һәм йөрәк ‒ быларҙың барыһы ла
(Хөкөм көнөндә) яуап тотасаҡ» («Төндә күсерелеү» сүрәһе, 17:36).

2. Кемгә ғибәҙәт ҡылғандар, кемдәрҙе үҙҙәренә илаһ итеп алғандар ‒ шул турала ла һораласаҡ һәр кешенән. Мәҫәлән, мөшриктәрҙән: «Кемде үҙегеҙгә илаһ итеп алдығыҙ?» ‒ тип һораһалар, Аллаһҡа тиңдәштәр ҡуйыуҙарын, ялған илаһтарға табыныуҙарын улар бер нисек тә аңлата алмаясаҡ. Был турала Аллаһ Тәғәлә шулай ти: «Ул көндө Аллаһ, уларға мөрәжәғәт итеп: “Һеҙ бар тип уйлаған тиңдәштәрем ҡайҙа һуң?!‒ тиер» («Ҡиссалар» сүрәһе, 28:62).

3. Пәйғәмбәрҙәр килтергән рисәләткә эйәрҙеләрме, юҡмы ‒ шул турала ла һораласаҡ. Быға Аллаһтың киләһе һүҙҙәре дәлил: «Ул көндө Аллаһ, уларға мөрәжәғәт итеп: “Рәсүлдәргә нимә тип яуап бирҙегеҙ?” — тиер» («Ҡиссалар» сүрәһе, 28:65).

4. Ҡиәмәт көнөндә кешеләр һәр ҡылған эштәре өсөн яуап бирәсәк. Һәр кем яҡшы ғәмәлдәрен дә, гонаһлы эштәрен дә күрәсәк — бер нәмәне лә йәшереп булмаясаҡ. Был турала Ҡөрьәндә шулай тиелә: «Раббың менән ант итәм! Нимә ҡылғандары хаҡында уларҙың барыһынан да мотлаҡ һораясаҡбыҙ!» («Хиджр» сүрәһе, 15:92-93).

5. Ниндәй вәғәҙәләр биргәндәр, ниндәй килешеүҙәр төҙөгәндәр ‒ шул турала ла һорау алыу буласаҡ. Быға Аллаһтың киләһе һүҙҙәре дәлил: «Килешеүҙәрегеҙгә тоғро булығыҙ, сөнки (Хөкөм көнөндә) килешеүҙәр хаҡында һораласаҡһығыҙ» («Төндә күсерелеү» сүрәһе, 17:34).

6. Кешенең был донъяла йыйған бөтә мал-мөлкәте лә Ҡиәмәт көнөндә яуап тотоуға сәбәп буласаҡ. Нимәләр ҡулланғанбыҙ, нимәгә эйә булғанбыҙ ‒ барыһы өсөн дә һораласаҡбыҙ. Аллаһ Тәғәлә ул турала шулай ти: «Ул көндө һеҙ (донъялыҡтағы) ниғмәттәр хаҡында һораласаҡһығыҙ!»✨ («Мал туплауға бирелгәнлек» сүрәһе, 102:8).

7. Ғөмүмән, кеше был донъяла бирелгән ғүмерен нисек уҙғарғаны хаҡында һораласаҡ, ғәмәлдәрҙең бәләкәйе лә, ҙуры ла күренмәй ҡалмаясаҡ. Аллаһ Тәғәлә Ҡөрьәндә шулай ти: «Кемдәргә рәсүлдәр ебәрелгән, шуларҙан Беҙ һорау аласаҡбыҙ, рәсүлдәрҙән дә һораласаҡ. Беҙ, ғилемгә таянып, уларға (бар мәхлүкәткә) ғәмәлдәре хаҡында хикәйәт ҡылырбыҙ. Беҙҙең ғәйеп булған (юғалған) саҡтарыбыҙ булмай!» («Кәртәләр» сүрәһе, 7:6-7).

8. Ҡиәмәт көнөндә һораласаҡ нәмәләр хаҡында Аллаһ рәсүленән ﷺ риүәйәт ителгән бер хәҙистә шулай тиелә:
«Ғүмерен нисек үткәреүе, ғилеме һәм уға ярашлы нисек эш итеүе, мал-мөлкәтен нисек табыуы һәм нисек сарыф итеүе, тәнен нисек ҡулланыуы хаҡында һоралмайынса, Аллаһ бәндәһе Ҡиәмәт көнөндә үҙ урынынан ҡуҙғалмаясаҡ» (әт-Тирмиҙи йыйынтығынан; сахих).

"Ваҡыт!"