Бөгөн - Рус полктарының Куликов һуғышында еңеү көнө

21 сентябрҙә Рәсәйҙең Хәрби дан көнө - 1380 йылда Куликов һуғышында бөйөк кенәз Дмитрий Донской етәкселегендәге рус полктарының монгол-татар ғәскәрҙәрен еңеү көнө билдәләнә.

Татар-монгол энәһе рус еренә ҡот осҡос бәлә-ҡазалар килтергән. Ләкин 14 быуаттың икенсе яртыһында Алтын Урҙа тарҡала башлай, унда ысынында иһә иң өлкән әмирҙәрҙең береһе - Мамай идара итә. Шул уҡ ваҡытта Рәсәйҙә Мәскәү кенәзлеге власы аҫтында рус ерҙәрен берләштереү юлы менән үҙәкләштерелгән көслө дәүләт барлыҡҡа килеү процесы бара.

Мәскәү кенәзлегенең көсәйеүе Мамайҙы ныҡ борсоуға һала. 1378 йылда ул Рус дәүләтенә Мырҙа Бегич етәкселегендәге көслө ғәскәр ебәрә. Мәскәү кенәзе Дмитрий Иванович ғәскәре Воево йылғаһында ҡаршылай һәм уларҙы ҡыйрата. Мамай, Бегичтың еңелгәнен белгәс, Рәсәйгә ҡаршы ҙур походҡа әҙерләнә башланй. Ул Литваның бөйөк кенәзе Ягайло һәм Рязань кенәзе Олег менән союзға инә. 1380 йылдың йәйендә Мамай походҡа сыға.  1380 йылдың 16 сентябрендә Донға Непрядва йылғаһы ҡойған урындан алыҫ түгел ерҙә аяуһыҙ һуғыш башлана. Дмитрий Иванович үҙенең ғәскәренең тәүге сафында һуғыша. Дошман көтмәгәндә түҙмәйенсә сигенә башлаған, һуңынан сығып ҡасҡан. Мамай ғәскәре тулыһынса ҡыйратылған. Ягайло отрядтары, рустарҙың еңеүе тураһында белгәс, тиҙ йөрөшлө марш менән Литваға ҡайта. Йылъяҙмаларға ярашлы, Куликово яланындағы һуғыш  М.И. Авиловтың «Поединок Пересвета с Челубеем на Куликовом поле» (1943 йыл) картинаһына ярашлы Изге Богородица Раштыуаһы көнөндә була. 

Шул ваҡыттан алып Рус Православие сиркәүе Изге Богородица Раштыуаһы көнөндә Мамайҙы ла еңеп сыға. Куликов яланындағы һуғыш Алтын Урҙаның хәрби ҡеүәтен ҡаҡшата һәм уның артабанғы емерелеүен тиҙләтә. Ул Рәсәйҙе берҙәм дәүләт булараҡ артабан үҫтереүгә һәм нығытыуға булышлыҡ итә, рус ерҙәрен берләштереү үҙәге булараҡ Мәскәүҙең ролен күтәрә. 19 быуат уртаһында Куликов баҫыуы тип иҫәпләнгән урында архитектор А.П. Брюллов проекты буйынса эшләнгән һәйкәл ҡуйыла һәм тантаналы рәүештә асыла. 1996 йылда РФ Хөкүмәте ҡарары менән яу урынында «Куликово поле» Дәүләт хәрби-тарихи һәм тәбиғи музей-ҡурсаулығы ойошторола. Бөгөн бында йыл һайын «Куликово яланы» халыҡ-ара хәрби-тарихи фестиваль үтә.