- Зәлифә! Зәлифә, тим! Туҡта!  Тротуар буйлап йүгерә-атлай китеп барған ҡатын, үҙ исемен ишетеп туҡтап ҡалды. Уға өндәштеләр түгелме? Кит, булмаҫ. Яңылыш ишетте шикелле. Бында уны кем белһен? Мәркәз тиклем ерҙә, анау саҡлы кеше араһында әллә кем уны шәйләп ҡалған, ти. Аҙ, ти, бында Зәлифәләр!  - Зәлифәү, тим, ишетмәйһеңме ни? Туҡта! Һин бит был?!  - Эйе, мин…- тип әйтергә лә өлгөрмәне, янына әзмәүерҙәй ир килеп баҫты.  - Ғаяз, әллә һин инде? Хоҙайым! – Көтөлмәгән осрашыуҙан бераҙ башы әйләнеп киткән ҡатынҡай еңелсә сайҡалып ҡуйҙы. Аяҡ быуындары тотмағандай итте. Дарҫлап типкән йөрәген тынысландырып, тын алышын рәткә һалыр өсөн бер-нисә секунд ваҡыт етте.  - Тиҙ генә таныманың мине, ивет? Ә мин һине шундуҡ таныным, - тине ир. –  Пальтоһының оҙаҡ кейеүҙән ҡырыла башлаған ең остарын йәшерә-йәшерә, Зәлифә ҡаршыһында торған иргә йылмайҙы. Уңайһыҙланды үҙе. Быны һиҙҙермәҫ өсөн ян-яғына ҡаранды, күҙҙәрен йәшерҙе. Ниндәй ҡыйын хәлгә ҡалды әле ул. Бынан алдағы осрашыу икенсе төрлөрәк булғайны, дүрт йыл бигүк күп булмаһа ла, бик аҙ ҙа ваҡыт түгел, унда Зәлифә үҙе лә йәшерәк, матурыраҡ ине. Күңел торошо ғына бөгөнгөләй булғандыр: ошо Ғаяз менән юлдары айырылғаны бирле бер генә төрлө кисерештәр менән йәшәй ул. Үкенестәр менән. Хәйер, уныһы үҙеңдән башҡа кемгә кәрәк инде?

Шул бөтмәҫ үкенестәре нисәмә йылдар буйына йәнен ҡамсылай. Ятһа ла, торһа ла шул бер уй мейеһен сүкей: «Ниңә улай килеп сыҡты һуң әле? Ни эшләп көтмәне уны Ғаязы? Ярата ине бит…» 
- Әйҙә, ултыр машинаға, берәй ергә инеп тамаҡ ялғап сығайыҡ,- Ғаяз ҡатынды биленән ҡосаҡлап уҡ алды. Ашығыуын төрлөсә аңлатып аҡланған Зәлифәне, ай-вайына ҡуймай, етәкләп тигәндәй, тығыҙ теҙелешкән машиналар рәтенә алып китте. 
- Ана, күрәһеңме, иң ситтәгеһе минеке. Ҡыҙылдың аръяғында торғаны. 
Ҡатын ҡояшта ялтлап ултырған, еүеш асфальт төҫөндәге джипты күреп, баш ҡаҡты. 
- Бына ул минең танк. Әйҙә, ултыр! 
Тар итәген йыртып ҡуйыуҙан ҡурҡып, машина янында тапанған Зәлифә, ярҙам көткәндәй, тирә-яғына, унан Ғаязға ҡарап алды. 
- Номерың да үҙенсәлекле икән. Ә нишләп 111? 
- Сөнки мин һәр ваҡыт беренсе булырға яратам. Спецзаказ. Һинең дә беренсең инем бит. – Ир кәүҙәһен уйната биреп, йылмайып ҡуйҙы. 
- Ҡыҙыҡ икән,-тигән булды ҡатын, - ә мин булһам, 777-не алыр инем. Изге һан да инде. Бигерәк тә мосолман өсөн. Ете тажлы ҡурай, ете ырыу... 
- О, Зәлифә! Һин бер ҙә үҙгәрмәгәнһең икән. Ниндәй ҡурай? Ниндәй ырыу? Юҡ менән булмасы! – Ир ризаһыҙлыҡ белдереп, ҡул һелтәне. 
- Ә һин үҙгәргәнһең... – Машинаның йомшаҡ ултырғысына менеп ҡунаҡлаған ҡатын был һүҙҙәрен үпкәләберәк әйтте. – Йә, ярай, улай оҡшамағас, икенселәйтеп әйтәм. Ҡасандыр бер, әгәр ҙә һин китеп юғалһаң, ете тау, ете диңгеҙ артынан табасаҡмын, тигәйнең. Иҫләйһеңме шуларҙы, Ғаяз? 
Ир уның әйткәндәрен ишетмәне. Әллә ишетмәмешкә һалышты. 
- Машинамды әйтәм, һиңә оҡшаймы? Ҡарале, бында хатта йәшәп тә булыр ине. Бөтә уңайлыҡтар бар. Арты ла, ана, ниндәй иркен. 
Кәүҙәһен яртылаш бороп, машинаның артын байҡаған Зәлифә, тубыҡтарына ҡайнар устар ҡағылыуын тойоп, һиҫкәнеп китте. «Их, яратам да инде үҙен!» тип ҡуйҙы Ғаяз. «Мин дә!» тип әйтеүҙән саҡ тыйылып ҡалды ҡатын, әллә үҙенә, әллә ошо танкка төбәлеп әйтелгән һүҙҙәрҙе ныҡлап төшөнмәүе генә туҡтатты уны. «Уны әйтәлер. Машинаны яратып булалыр шул? Тимер киҫәген...» Был уйҙары эсенә йылы йүгертте. 
- Вот так встреча! Өфө һынлы Өфөлә һине осратыуымды әйтәм. Үәт әй! – Тел шартлата-шартлата машина тәҙрәһе һөрткән Ғаяздан күҙен алманы Зәлифә. Йөрәге күкрәгенән ысҡынырҙай булып типте. Күпме көткән осрашыу бит был! Ғүмере буйы көткән, ғүмере буйы өҙөлөп һөйгән кешеһе, беренсе йәре уның янында бөтөрөлә. Бығаса уларҙы аймылыш иткән яҙмышына үпкә һаҡлап йәшәне Зәлифә, әле килеп, әйтерһең,бар үпкә-рәнйеүҙәре ыуалып юҡҡа сыҡты. Һүнеп барған өмөт-хыялдар баш ҡалҡытты, нисәмә йылдар күңел төбөндә быҫҡып ятҡан хистәре, бер йылы һүҙ, яғымлы ҡараштан гөлтләп ҡабынырға тора. «Әйҙә, киттек минең менән, һаман яратам», тиһә, берминут та уйлап тормайса, сығам да китәм. Тормошомдо яңынан башлайым. Бары ошо кеше менән бәхетле булырымды беләм. Күпме ғүмер көтөп йәшәнем. Яҙмыш бүләгелер, бөгөн юлыма үҙе сыҡты. Иремде һөймәнем дә, бынан аръяғына инде һөйә лә алмам. Йәшәлде инде шунда, аптыраған көндән. Бер барғас...» 
- Кейәүҙәме һин, Зәлифә? – Уйҙарын Ғаяз бүлде. 
- Эйе,- тине ҡатын ишетелер-ишетелмәҫ, теләр-теләмәҫ кенә. Был һүҙҙәрен әллә ҡайҙан төптән, көсәнеп йолҡоп алғандай булды. – Кейәүҙәмен. Ун йыл инде. Ике ҡыҙым бар. Миләүшә менән Нурия. Ҙурына – биш, кесеһе ике йәштә. Төҫкә аталарына тартҡандар, холоҡтары - минеке, - күңеленә ғәзиз исемдәрҙән ҡапыл талпынып ҡуйҙы әсә. 
Телефон төймәһенә баҫып, ниҙер эшләп маташҡан Ғаяз башҡаса һорауҙар биреп торманы. «Ҡарале, минең турала бер ни белмәй үҙе. Ҡыҙыҡһынмаған да, тимәк. Ауылдағы әсәһенән һорашһа ла һөйләп бирер ине. Хатта тормошломо, юҡмы икәнемде лә яңы һорап ултыра. Ә мин иһә уның тормошон энәһенән-ебенәсә белеп йәшәнем. Шатлығына ҡыуандым, хәсрәтенә көйҙөм. Ә ул...Йә, ярай, - тип тынысландырҙы ҡатын үҙен, - ваҡыты булмағандыр. Бынауындай машиналарҙа йөрөр өсөн көн-төн эшләгәндер. Йә булмаһа, юрый һорайҙыр. Иренән айырылып-фәлән ҡуймағанмы, яңғыҙ түгелме тип өмөтләнәлер. Онота алмайҙыр...» 
- Ҡатынға смс ебәрҙем. Борсолмаһын, тим. Минһеҙ бер минут тора алмай ул. Һәр аҙымым тикшереүле, - ир телефонын һүндереп, кеҫәһенә тыҡты. 
«Ышанмайҙыр» тиеүҙән тыйылды Зәлифә, «яраталыр» тигән булды. «Бына мин Уралдың ҡайҙа йөрөгәнен уйлап та биргәнем юҡ. Ышанам да. Яратмайым да...» Был һүҙҙәрен үҙ алдына ғына әйтеп, ауыр көрһөнөп алды. 
Ә танк алға елдерҙе. Ҡала урамдарында ла трассалағы кеүек ҙур тиҙлек һаҡлауына юл буйы Ғаязды әрләп барҙы ҡатын. Эстән генә. Ҡысҡырып шелтәләргә ҡыйманы. Дөрөҫөрәге, ҡурҡты. Уның күҙҙәрен сытырлатып йомоп, ишек тотҡаһына йән-сытырман йәбешеүен күргән ир ҡысҡырып көлдө. «Бар ҙа ла яҡшы,- тине ул, - был машина уттан да, һыуҙан да ҡурҡмай!» 
«Үҙе тураһында ғына уйлай. Ә бүтәндәр? Уларҙың ғүмере менән иҫәпләшмәй түгелме? Урал улайтмаҫ ине. Юлда бик ипле генә йөрөй ул, ҡағиҙәләрҙе боҙмай. Үҙеңде генә түгел, башҡаларҙы ла хөрмәт итергә кәрәк, тип йыш ҡабатлай. Юл хәлен яҡшы белә. Юл һалыусы бит үҙе. Нисәмә саҡрымдар уның тырышлығы менән һалынған. Эшен ярата. Мин һалған юлдар кешеләрҙе бер-береһенә илтһен, зарығып көткәндәрҙе осраштырһын, ҡауышмай ҡалғандарҙы ҡауыштырһын, тип ебәргән була. Ә бына бөгөн килеп ошо юлдар ҡатынын икенсе ир менән осраштырғанын белһә, ни эшләр ине икән?» 
Зәлифәнең ҡапыл эсе бошоп ҡуйҙы. Бығаса Уралының тойғо-кисерештәренә бөтөнләй иғтибар итмәй йәшәүен аңлап, аптыраны. Башҡа ирҙәр менән сағыштырып ҡарағаны ла булмаған бит хәләлен. Уйында ғына булһа ла Ғаяз менән дә сағыштырмаған, һәр икеһен ике донъя итеп кенә ҡараған. Уралын ир урынында, ә Ғаязды тотош донъя итеп күргән. 
Әллә нишләне ҡатын. Әлеге мәлдә, әйтерһең, уның күңелендә ике төрлө Зәлифә ултыра. Тартҡылаша, бәхәсләшәләр, әммә һис кенә лә уртаҡ фекергә килә алмайҙар. 
- Мин ҡайтайым инде, Ғаяз, - тине ул, ҡыйынһынып ҡына, - өйҙәгеләр көтәлер. Автовокзалға алып барсы. 
Ирекәй ялп итеп Зәлифәгә ҡараны. Сәғәтенә күҙ һалды. 
- Шылтыратып әйт, эшем бөтмәне, иртәгәлеккә ҡалырға тура килде, туғандарҙа йә таныштарҙа ҡунам, тиең. Вокзалға иртәгә алып барырмын. Бөгөнгө көндө бергә үткәрәйек. 
- Өфөлә туғаным да, танышым да юҡ. Ирем быны яҡшы белә,- Зәлифә, эштән асығып, өшөп ҡайтҡан Уралынан бигерәк, үҙен көтөп зарыҡҡан ике балаһын уйлап, татлы хыялынан баш тартмаҡ булды. 
- Йә, ярай инде, Зәлифәкәй, ғүмер эсендә бер осраштыҡ. Алдап тор инде шунда берәй нәмә тип... 
Машина эсендә көсөргәнешле тынлыҡ урынлашты. «Эйе шул, тип уйланы ҡатын, ғүмер эсендә бер...Бер осрашҡаныбыҙ ҙа юҡ ине бит бығаса. Теге саҡ, ауылда, Ғаяздың атаһын ерләгәндә генә яҙа-йоҙа күрешеп ҡалғайнылар. Ғәзим ағай Зәлифәләнең уҡытыусыһы булды, уны һуңғы юлға оҙатырға тотош синыфтары менән барғайнылар. Ул саҡ менән был саҡ араһында ла оҙаҡ дүрт йыл ваҡыт ята икән. Оҙаҡ дүрт йыл. Зәлифә өсөн ул мәңгелеккә тиң... » 
Ғаяздың машинаһы зыйлап барып кафе алдына туҡтаны. Ыҡсым ғына өҫтәл артына барып ҡунаҡлағас, ҡатын тирә-яғына күҙ һалды. Талғын ғына ағылған көй уның ҡолағын иркәләне, көршәктәге гөлдәр, өҫтәлгә ябылған ҡупшы эскәтер, матур һауыт-һаба – барыһы ла оҡшай уға. Үҙен бер сихри донъяға эләккәндәй хис итте. Бындай урындарҙа бөтөнләй булғаны юҡ ине бығаса! Өй-эш-өйгә көйләнгән тормошо тамам ялҡытҡысҡа әйләнеп киткәйне. Ярай әле Ғаяз осраны, бындай матурлыҡты ғүмерҙә лә күрә алмаҫ ине юғиһә. Өйөндә лә бертөрлөлөк хөкөм һөрә. Уралы арманһыҙ булып эшенән ҡайта ла, ҡайҙа ятһа, шунда йоҡлап та китә. Аҡса эшләйем, донъя көтәм, тип, көн-төн тырыша, шул рәүещле көндәре төнгә, төндәре көнгә ялғана. Шул да булдымы тормош? Ялҡытты! 
Ул арала официант ҡыҙ өҫтәлгә тәмле ризыҡтар теҙҙе. Ҡаршыһына килеп ултырған Ғаязға тәү күргәндәй һоҡланып һәм яратып ҡараны Зәлифә. «Бына, исмаһам, ир, - тип уйланы ул,- кейгән костюмы, таҡҡан галстугы ҡайһылай килешә үҙенә. Сөм-ҡара сәстәре килешле итеп артҡа таралған, ҡулындағы сәғәте ҡояшҡа ялт-йолт итеп ҡала, ҡыйбатлы таштар менән биҙәлгән. Ә һөрмәле күҙҙәре һаман да элеккесә, ниндәйҙер сер һаҡлай кеүек».

Ниндәй бәхетле бөгөн Зәлифә! Йылдар буйы көткән кешеһе ҡул һуҙымы арала ғына ултыра. Бер өҫтәл генә айырып тора уларҙы. Ошо мәлде күпме көттө ул, ире менән булған саҡтарында ла тик Ғаяз хаҡында уйланы, ҡулдарынан тотоп, күкрәгенә башын һалғыһы, наҙлы һәм йән иреткес һүҙҙәр ишетеп иркәләнгеһе килде. Бәхетле булғыһы килде. 
- Ғаяз Ғәзимович, сдача, - Зәлифәнең уйын яндарына килеп баҫҡан официант бүлде.

 – Кәрәкмәй, үҙегеҙгә ҡалдырығыҙ,- ир көшөлөгөн түш кеҫәһенә тыға-тыға, ҡаршыһында ултырған ҡатынға өндәште:

- Бында мине барыһы ла белә. Килеп инеүем була, йүгерешергә тотоналар. Ҡайҙа ултыртып, ни менән һыйларға белмәй аптырашалар бахырҡайҙар. Хәйер, бында ғына түгел, бөтә ерҙә лә шулай инде. Яраталар, тимәк! Хөрмәт итәләр! 
Аҙаҡҡы һүҙҙәрен ул айырым бер ғорурлыҡ менән әйтте. Уларҙы күрше өҫтәл артында ултырыусылар ишетерлек итеп, тағы бер ҡабатланы.

«Һине яратмау мөмкин түгел!» тип әйткеһе килһә лә, Зәлифә һүҙҙе башҡа яҡҡа борҙо. 
- Ҡайҙа, кем булып эшләйһең, Ғаяз? – Уның «ҙур» кеше икәнен белә ине ул, тик үҙенән ишеткеһе килеп тағы һораны. Ә уныһы иһә, шуны ғына көткәндәй, түрәләргә хас тонға күсеп китте: 
- Начальник булырға хыялландым бит мин, иҫләйһеңме? Әлеге көндә үҙ бизнесым бар. Үҙемә эшләйем. Дөрөҫөрәге, эшләтәм. Бүтән алйоттар ише хөкүмәткә бил бөкмәйем. Ә һин? 
- Тәрбиәсе. 
Бығаса яратып эшләгән эшенән тәү тапҡыр оялып ҡуйҙы ҡатын. «Бизнесмен һәм тәрбиәсе. Бер уртаҡлыҡ юҡ...»

 Ир башын артҡа ташлап көлдө: 
- Йә, Хоҙа! Әле лә бармы ни улар? Тәрбиәселәр? Бөгөнгө заман балалары институт бөтөп тыуа түгелме? Уларға тағы ниндәй тәрбиә кәрәк? Юҡты бушҡа ауҙарып йөрөмә, Зәлифә! Ваҡыт әрәм итеп. Үҙеңә эшләргә, үҙеңде ҡайғыртырға кәрәк. Бына минең кеүек! Бизнес асырға! Бизнесмен булырға! 
Зәлифәнең үҙен бер ҡасан да былай меҫкен итеп тойғаны юҡ ине. Яҡлау эҙләгәндәй, йәһәт кенә әйләнә-тирәһенә күҙ йүгертте. 
- Мин бит шул буласаҡ бизнесмендарҙы тәрбиәләйем,- тигән булды.- Әртистәр, банкирҙар, кеше ғүмерен һаҡлап ҡаласаҡ табиптар ҙа миндә тәрбиәләнә. Ә үҙеңдең балаларың бармы һуң, Ғаяз? 
- О, юҡ! Ни һөйләйһең,Зәлифүш? Ундай мәшәҡәттең әлегә кәрәге юҡ. Аҡса эшләргә кәрәк, матурым, аҡса! Үҙебеҙ өсөн йәшәйбеҙ. Рәхәтләнеп театр, ресторандарға йөрөйбөҙ, сит илгә осабыҙ. 
Ғаяз тағы әллә ниҙәр һөйләне, тик Зәлифә уны ишетмәне. Ул уйҙарында үҙ-үҙе менән алышты, дөрөҫ йәшәлмәгән тормошон уйлап һыҙланды. Ҡапыл ғына, ошо минуттан алып бизнесмен ҡатыны булып, мул аҡса тотоп ҡыйбатлы кибеттәр ҡыҙырғыһы, театр, ресторандар күргеһе килеп китте. Бала йүргәге йыуып, иренең гудронға ҡатҡан кейемдәрен таҙалап үткән ғүмерен йәлләп, эсе бошто. «Ә нишләп Уралы бына Ғаяз кеүек түрә түгел? Булдыра алмай, ҡулынан килмәй, тимәк. Шуға ла, ана, саң эсеп, ҡояшта янып юл түшәй. Изге эш, имеш. Юҡты. Унан башҡа ла табылыр ине әле битумға болғанып йөрөүселәр...» Ҡыҙып-ҡыҙып, эстән генә үҙ- үҙе менән бәхәсләште ҡатын. 
- Әйҙә театрға алып барам үҙеңде. Бер ни күрмәй йәшәйһеңдер, атыу. Унан берәй ҡунаҡханала номер алырбыҙ. Бөгөн ҡайтмайһың бит инде?..- Ғаяздың тауышынан һиҫкәнеп китте Зәлифә:

-Театр? Студент сағымдан бирле булғаным юҡ.

Спектакль ваҡытында ирҙең бер өҙлөкһөҙ шылтыраған телефонына ла, йыш-йыш сәғәтенә күҙ һалыуына ла иғтибар итмәҫкә тырыштыҡатын. Уға рәхәт ине. 
Ҡупшы ҡунаҡхана бүлмәһендә үткән төн дә уның бер төндәренә лә оҡшамағайны. Уға шулай тойолдо. Ысын бәхеттең татлы тәмен дә тап ошонда татығандай булды. Йән һөйгәне ҡосағында. Күптән донъя мәшәҡәтенә генә сумып йәшәгән Зәлифәгә барыһы ла иҫ киткес тәьҫир итте. Иртәнге йоҡоһонан уҡ һағынып уянғайны Ғаязын. Бығаса иренең: «Йоҡомдан торғансы уҡ һағынам үҙеңде, эштән дә юҡһынып ҡайтам, хатта янымда сағыңда ла һине һағынып йәшәйем», - тигәндәрен бер ҙә ысынға алғаны юҡ ине. Ысын һағыныуҙың ни икәнен белмәгән булған бит ул, хыялый! Әле килеп кенә аңланы. 
- Миңә ҡайтыр кәрәк. Кәләш шылтырата,- Ғаяз ырғып тороп кейенергә тотондо. - Тун ҡарарбыҙ, ти ине, онотҡанмын бит... 
- Яратаһыңмы? - Көтөлмәгән һорауҙан ир аптырашта ҡалды:

- Кемде? 
- Ҡатыныңды. 
«Уның менән йәшәһәм дә, һаман һине яратам» тигән һүҙҙе көткән Зәлифәне ишеткәне тамам шаңҡытты. 
- Ниндәй яратыу? Юҡ бит ул! Мөхәббәт тигәндәре лә юҡ. Кешеләрҙе ҡуш инде юҡ-бар уйлап баштарын ҡатырырға. Күберәк аҡса эшләү, мал табыу тураһында уйлаһалар, арабыҙҙа фәҡирҙәр аҙыраҡ булыр, йә бөтөнләй булмаҫ ине... 
Ғаяз хәбәрен һөйләй-һөйләй көҙгө алдында бөтөрөлдө: 
- Ә ҡатын - ҡыҙға килгәндә, - тине, - миндә улар муйындан, матурым. Бөтәһен дә ярата башлаһаң, яратыуың етмәҫ. Йә, ярай мин йүгерҙем. Хуш! Асҡысты ҡалдырырға онотма! 
- Ғаяз!.. 
Шап итеп ябылған ишек артында аяҡ тауыштары ғына ишетелеп ҡалды. Карауатта һеңгәҙәп оҙаҡ ятты ҡатын. Биттәре, муйыны буйлап аҡҡан күҙ йәштәрен тыйырға теләмәне. Аҡһындар әйҙә. Күптән былай илағаны, ғәрләнгәне юҡ ине уның. Уралы ошолайтып сығып китһә лә былай уҡ ҡыйын булмаҫ ине, сөнки күңелендә Ғаязға булған һөйөүе, уның ҡасан да булһа әйләнеп килеренә өмөтө тере ине әле. Бына хәҙер бер ни ҡалманы. Йөрәген йолҡоп алып киттеләр. Хистәрен тапап, үҙен мыҫҡыл итеп. 
Ауыр уйҙарынан телефон тауышы ғына араланы уны. Иренән смс-хәбәр килгән икән. «Белһәң ине нисек һағындым!» Бығаса бындай смс-тарҙы яуапһыҙ ҡалдыра торғайны. Әле иһә ошо бер-нисә һүҙ уға тереһыу кеүек булды. Ҡалтыранған ҡулдары менән тиҙ-тиҙ яуап яҙырға тотондо: «Мин дә!» Ҡыҫҡа ғына хәбәр бығаса бер тәңгәлдән барып та тоташа алмаған ике юлды киҫештерҙе... 
Ҡунаҡхана тупһаһында оҙаҡ тапанып торҙо ҡатын. Нисәмә йылдар буйы күңел түрендә йөрөткән хистәренән төңөлгөһө килде уның. Ымһындырып, үҙен бөтөнләй сит тарафҡа әйҙәп, ире менән араларын һыуытып торған хыялын аҙаштырып, Зәлифә ары атланы... 
...Еүеш алфальт төҫөндәге джип та юл ситенән ҡуҙғалып китеп, ҙур тиҙлектә ҡала урамы буйлап сапты...

 Фото: ирекле сығанаҡ.