Мәскәү тигән баш ҡала Повесть (9, аҙағы) Миләүшә Ҡаһарманова

 

Бөтөн был ваҡиға Зөлфиәнең өйгә ҡағыҙҙар һәм буяуҙар алып ҡайтыуынан башланды. Күп осрағын фатирында яңғыҙ ултырған һәм шул бушлығын нимә менән тултырырға белмәгән ҡатын, үҙенең бер заман рәссам булырға хыялланғанын һәм, ҡасандыр ҡайһы бер кешеләрҙең әйтеүе буйынса, һәләтле лә икәнлеген иҫенә төшөрөүҙән.

 

Зәбир башта залдың бер мөйөшө мастерскойға әүерелеп киткәнде күрмәмеш булдымы, иғтибар итмәйерәк йөрөнө. Әммә ҡайһы бер кистәре, ул ни ғиллә менәндер ваҡытында ҡайтып ҡуйған мәлдәре, ҡатынының арбалғандай булып һыҙмалар менән сыбарланған ҡағыҙ битенә текәлеп тороуын оҡшатманы. Юҡ, әҙер ашты яңғыҙ ултырып ашай алмағандан да, Зөлфиәнең уға ваҡыт бүлмәгәненән дә түгел, ә ҡатынының эсенә йәшерелгән хазинаның тышҡа сығып, башҡаларға күренеп ҡуйыуынан ҡурҡҡандан. Ул бит Зөлфиәнең ярайһы оҫта төшөргәнен белә, әгәр уға был һөнәрен үҫтергәндә, шул өлкәлә нығыраҡ шөғөлләнгәндә, был мәлдә билдәле рәссамдарҙың береһе булып китә алыр ине икәнен дә аңлай. Тик, бит ул осраҡта ҡатындың үҙ донъяһы буласаҡ, ул шәхес халәтендә формалашасаҡ һәм Зәбирҙең ярҙамсыһы ғына булып йәшәүҙән баш тартасаҡ. Ысҡынасаҡ ул уның ҡулынан, ирек, үҙ аллылыҡ, бойондороҡһоҙлоҡ даулай башлаясаҡ.

Шәмбе көн иртәрәк, әммә ярайһы ҡырын тейәп ҡайтты Зәбир. Ниндәйҙер коллегаһының фәнни дәрәжәһен йыуғандар. Аш бүлмәһенә инмәне лә, тамағы туҡ, тимәк. Шулай ҙа ятырға ла ашыҡманы. Уның залға үтеп ултырып уҡ алғанынан, нимәлер телгәнен һиҙгән ҡатын, эшенән туҡтап, өндәште:

– Ванна тултырып бирәйемме әллә, йыуынып алаһыңмы?

– Ю-уҡҡ... – ир баш сайҡаны.

– Асыҡманыңмы?

– Ю-уҡ...

– Ял итер инең...

– Өйрәтмә миңә... үҙем беләм.

Зөлфиә яуапламаны. Ул ире менән телләшеп, уның сәнскеле һүҙҙәренә ҡаршы өндәшеп тә, үҙен яҡлап та өйрәнмәгән. Зәбир иһә уның өндәшмәҫенә өйрәнгән. Бына ул килеп өҫтәлдәге ҡағыҙҙарҙы бармаҡ осо менән генә шылдырғылап ҡараны. Унан, ирен ситен ҡыйшатып, мыҫҡыллы йылмайҙы:

– Пикассо булырға хәл иттең инде?

– Былай ғына... күңел өсөн, – тигән булды ҡатын, бына-бына ҡубырға торған тауышты баҫып ҡуйыу өсөн. Тик Зәбирҙең әйтәһе хәбәре бар ине әле.

– Нимә?.. Колхозниктарҙың ауыҙ һыуын ҡоротоп маҡтағандарын онота алмайһыңмы һаман? Улар нимәлер аңлап һөйләнгән икән тиһеңме? Между прочим... һинең был һыҙмаларыңда иҫ китерлек бер нәмә лә юҡ. Һәр ябай рәссам уҡытыусыһы ла быларҙы әтмәләй ала.

Сәпкә тура тейгәндәй, күңеленә “сәп” итеп кенә ҡалды был һүҙҙәр Зөлфиәнең. Бығаса ниндәй генә сәбәптәргә талаһа ла, һәләтенә ҡағылғаны юҡ ине әле бының.

– Мин бит конкусҡа эшләмәйем. Үҙем өсөн генә, ваҡыт үткәреүгә...

– Ваҡытың күп булһа, ана, минең эштәрҙе йый компьютерға. Киләһе йыл защита, булдыҡлы ҡатын ирен уңдырыу өсөн тупраҡ булып түшәлә, ә һин – һүрәт, имеш...

– Зәбир, улай үпкәләр урының юҡ. Хәлемдән килгән тиклем ярҙам итәм бит. Был дәрәжәңде лә яҙып бөтөрбөҙ, яҡларбыҙ әле.

– Яҡларбыҙ? Ха-ха! Зәбир Зәкировичтың фәнни дәрәжәләрен мин алып бирешәм, тиген тағы.

Артабан һүҙ ҡуйыртыу урынһыҙ ине. Зөлфиә шымды.

– Һүрәт эшләгең килһә, бар, мастерской арендовать ит, был фатирҙа эт ояһы яһауҙы туҡтат. Эшең бар, ашың бар – һиңә нимә етмәй?

Ҡатын бумалаларын һөртөп һалып төрҙө, алъяпҡысын сисеп, ҡағыҙҙарын йыйып алып, бүлмәнән сығып уҡ китте. Ире уның артынан һөйләнеп ҡалды:

– Мин булмаһам, шул быймаңда һыйыр һауып йөрөр инең әле... колхозда. Вот, һүрәт төшөрөр инеңме икән унда эшһеҙлектән – белмәйе-ем...

Зөлфиәнең аш бүлмәһенә инеп, һауыт-һабаһын шылтыратып нимәләрҙер менән булып алып киткәнен тыңлап торғас, маҡсатына етепме, Зәбир йоҡо бүлмәһенә тәнтерәкләне. Ул ҡатынының шунда шым ғына илап йөрөгәнен дә, йәштәрен уға күрһәтмәҫен дә белә. Бер-ике көн күңеле төшөп алыр ҙа, яйлап яҙылып китер. Һәр хәлдә быларҙы иренә күрһәтергә баҙнаты етмәйәсәк. Ғәҙәти хәл.

Зәбир йоҡлап китеүгә, “ах та ух” килеп Әмир ҡайтып инде. Уныһы ла һуңғы көндәре нимәләрҙер менән мәшғүл булып йөрөгәне көн кеүек асыҡ, тик әйтмәй генә. Бына улы аш бүлмәһенә үтеп, һаман боролоп ҡарамай торған әсәһен арттан килеп, һонолоп, “сәп” итеп үбеп алды. Унан өҫтәлдән печенье алып ҡабырға иткәйне, әсәһе тыйҙы:

– Ҡулыңды йыу... Аш һалам.

Егет шунда ғына әсәһенең кәйефен аңғарып ҡалып, уны яурынынан тотоп үҙенә бороп ҡуйҙы.

– Әсәй... Илап тораһыңмы?

Зөлфиә ысҡынырға теләне:

– Иғтибар итмә... Бар, ҡулыңды...

– Улмы? Тағымы?..

– Улым...

– Әсәй! Ҡайҙа әле...

Зөлфиә сығып барған улының беләгенән эләктереп алды:

– Балаҡайым! Зинһар, тауыш ҡуптармағыҙ. Былай ҙа саҡ торам...

Егет ултырғысҡа лыпын ултырҙы. Әсәһенә ҡарап ҡалды. Унан, тантана иткәндәй итеп әйтте:

– Мин армияға китәм.

Хәҙер әсәһе үҙ ҡайғыһын онотто:

– Нисек? Ҡасан? Кем ебәрә һине унда?

– Үҙем. Мин үҙем хәл итәм, әсәй. Уның инструкцияһы буйынса ғүмер итмәйәсәкмен. Ул минең менән идара итә алмаясаҡ.

– Шунан, атайыңа үс итеп армияға барырға булдыңмы?

– Үс итеп түгел. Армияла хеҙмәт итергә бала саҡтан хыялландым, ә атайым минең шул хыялымды һанға һуҡманы. Мин был институтта уҡырға теләмәнем, ул мине шунда көсләп тыҡты. Бына, бөгөн хәл иттем, ташланым уҡыуҙы һәм, ике көндән, хеҙмәткә юлланам.

– Әмир!.. Атайың үлтерер бит беҙҙе бының өсөн...Улым, ниңә генә улай уҡ ҡарышып киттең әле?.. – Зөлфиә ҡойолоп төштө. 

– Үлтермәҫ! Мин инде уға бесәй балаһы түгел, нисек теләй шулай ҡыландырырға. Ҡайғырма, әсәй, бары яҡшы булыр. Армияла йөрөп ҡайтырмын да, икенсе урынға инермен, үҙем һайлармын. Эшләрмен дә, йәшәрмен дә, мин бит әле, ул әйткәнсә улай уҡ йүнһеҙ түгел.

– Һин бик тә аҡыллы малай, улым. Тик, атайың...

– Атайым үҙ тормошо менән йәшәһен, башҡаларҙың ғүмерен дә ҡуша алып бармаһын әле. Һине баҫып тотҡаны ла еткән. Мин инде уға бирешмәйәсәкмен.

– Балаҡайым, һинең өсөн борсолам...

– Борсолма. Үҙ аллы булырға бирегеҙ миңә.

Улы барып ҡулын йыуып килде, ирҙәрсә ирәбе, әрһеҙ итеп ашап алды. Уның ошолай өҫтәл артында иркен ҡыланыуын яратмай атаһы, туҡтауһыҙ тыйып ҡына тора. Ә Зөлфиәгә, киреһенсә, оҡшай улының ябай, алсаҡ булыуы, аҙыҡтарын маҡтап, ихлас туйыныуы. Ҡатын, ынтылып, Әмирҙең еткән сәсенән һыпырып ҡуйҙы.

– Иртәгә барып лысый алдырам, – тип, көлә уныһы. Уға әсәһе лә ҡушыла ла, ауыҙын усы менән яба, йәнәһе, уларҙы теге яҡтағы ишетеп ҡалмаһын. Әсә менән ул, тауыштарын баҫып, “пырхылдашып” көлөшәләр. Уларҙың тағы ла уртаҡ серҙәре бар. Ул уртаҡ йәшерен серҙәр күп булды инде был өйҙә уларҙың. Мәҫәлән, хыялдар...

...Ике көндән Әмир, ысынлап та, армияға китте. Сәсен таҡыр ҡырҙырып ҡайтты ла, джинсы менән бер свитер кейеп, рюкзакка кәрәк-ярағын тултырҙы. Унан атаһының кабинетына инеп иғлан итте:

– Хөрмәтле Зәбир Зәкиевич! Призывник Йоматовҡа ике йылға юғалып торорға рөхсәт итегеҙ!

Атаһы уның ҡыланыуынан бигерәк, тышҡы ҡиәфәтенә сәйерһенеп ҡараны. Улының артына ҡатыны ла килеп торғас, алдындағы эшен ҡуйып, күҙлеген һалды:

– Был ниндәй цирк?

– Цирк түгел, мин армияға китәм, хушлашайым ғына тигәйнем.

Зөлфиә, яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алмаҡсы булып, ҡыҫылды:

– Зәбир... Әмир...

Бармағын ғына күтәрҙе үргә ир, был ҡатынына “шым” тигән тауышһыҙ бойороҡ ине. Унан улына төбәлде. Был ҡараш та таныш. Ошондай өнһөҙ тишеп ҡарауҙан, малай, ҡаушап, уға барын сисеп һалырға тейеш. Тик инде алдында малай түгел, ә күптән ир еткән егет баҫып торғанлығын ғына күҙ уңынан ысҡындырған икән атай кеше. Һәм ул ир уға тейешле яуапты бирҙе лә:

– Әйтеп китерем шул һиңә, атай: әсәйҙе ҡыйырһытма. Мин ике йылға ғына китәм, Алла бирһә, ҡайтасаҡмын һәм әсәйем минең яҡлау аҫтында буласаҡ. Әлегә – хуш!

Егет боролдо ла, уның был ҡыйыулығынан күҙҙәре киң асылып киткән әсәһен яурынынан ҡосаҡлап алып та китте:

– Вокзалға төшәйек, әсәй, такси килде. Унда күңелле: йырлайҙар, бейеҙәр...

Зәбир, яңылыҡты нисек ҡабул итергә белмәй, албырғап ултырып ҡалды.

...Тағы ла өс айҙан был фатирҙы Зөлфиә лә ҡалдырып китте. Улы сығып киткәндән уны бында тотҡан бер генә сәбәп тә, бәйләгән ҡылдай ғына еп тә ҡалманы. Толҡа тапманы бөтөнләй. Ирен дә бары тик Әмире өсөн генә түҙгәнен, бала хаҡына ғына йәшәгәнен бөтөн тәрәнлегендә аңлағандай булды. Эштән ҡайтып бара, үҙе “нимәгә әйләнәм дә киләм мин ошо йортҡа?” тип хайран булып килә. Зәбирҙең мыжыуҙарын тыңлап йөрөй, “ни өсөн был кешене ишетеп йәшәүгә дусар итәм үҙемде?” тип ғәжәпләнә. Ашарға бешерә, йыуа, йыша – кем өсөн? Иренә ул үҙе күптән ҡатын-ҡыҙ булараҡ ҡыҙыҡ түгел, иптәш тә, дуҫ та, серҙәш тә түгел. Ул ошонда, өйҙә генә ҡарауылсы. Хоҡуҡһыҙ, фекерһеҙ... һәләтһеҙ бер бисә... Бына, ниһайәт, ул үҙе менән үҙе асыҡтан-асыҡ һөйләшер, халәтен баһалар хәлгә етте. Ә бит Зөлфиә ундай түгел ине. Ул алсаҡ ине, шаян ине, эскерһеҙ ине. Үткен үк булмаһа ла, үҙ аллы ине. Һәм ул бит... һәләтле лә ине. Ә бөгөн... Тимәк, ул ошонда, ошо өйҙә шундайға әйләнгән. Әйләндергәндәр... Уны бит үҙ файҙаларына шулай телһеҙ, башһыҙ, ихтыярһыҙ итеп тоталар. Һәм ул шуға күнгән. Ярты ғүмерен шул көндә үткәргән дә. Ә нимә өсөн? Улы өсөн генәме? Юҡ! Үҙ яҙмышына хужа була белмәгәне өсөн. Ана, йәш кенә башы менән Әмире булдыра алды, ә ул – юҡ. Улы уға үрнәк күрһәтте! Бәхетен табырға, хыялдарын тормошҡа ашырырға теләгән кеше башҡаларҙың ҡоло булмай икәнде аңлатты. “Рәхмәт... рәхмәт һиңә, улым...”

Зәбир ишек төбөндәге сумаҙанға, унан арыраҡ торған ҡатынына ҡараны, үҙе сисенеп кейемдәрен һуҙҙы. Беренсе тапҡыр ҡатыны уның ҡулындағын йүгермәләп килеп алманы, аяғы аҫтына йомшаҡ тәпишкәләр ҡуйманы. Ир ҡулын һонған килеш тора бирҙе лә, пальтоһын үҙе элеп ҡуйҙы.

– Зәбир, һөйләшергә һүҙ бар... Мин... китергә йыйындым, – тине Зөлфиә, барлыҡ ныҡлығын йыйып. Ул был хәбәрҙе нисә айҙар ныҡ ҡабатлаған, нисек тороп, ниндәй тон менән әйтергә икәнен дә уйлаған ине лә, әле үтә лә ябай килде лә сыҡты.

– Ҡайҙа инде? – ирҙең иҫе китмәй. Ул ҡатынының кәйефен һиҙеп йөрөй. Бындайҙы уҡ көтмәһә лә, ниндәйҙер бәрелеш булырын тоя ине.

– Мәскәүгә.

– Мәскәүгә? Унда һине кем көтә? Кем әйтмешләй: Москва слезам не верит.

– Өфө лә не верит, улайға ҡалһа...

– Ары нимә? – ир төпкә үтеп барған еренән туҡтап боролоп ҡараны.

– Һинең фәнни эшеңде яҡлауың үткәнсе, айырылышыу тураһында тауыш сығармаҫбыҙҙыр... Унан, теләһәң, үҙең бирерһең, миңә барыбер. Моғайын, аспиранткаң һаман һөйәркә булып ҡына йөрөүҙән дә арығандыр?

Зәбирҙең керфекһеҙ бәбәктәре ҡалын күҙлек артында сабырһыҙ сипылданы, ул ауыҙын аса төштө лә, кире япты.

– Хуш, һау бул. Улыбыҙға шылтыратып тор, онотма, ниндәй хәлдә лә һин уға атай, – Зөлфиәнең ишек төбөндәге һуңғы һүҙҙәре ошолар булды. Ул асҡысын көҙгө тумбаһына һалды ла, шым ғына сығып китте. Һәм бөтөн был ваҡиғалар тап ошонан башланды ла...

***

 

Рамаҙан Зөлфиәне гипермаркеттың иркен фойеһында көтөп алды. Ике тиҫтәнән ашыу йылдар элек түгел, бөгөн иртәнсәк кенә айырылышҡан кешеләр һымаҡ, үтә ябай, тыныс ҡына осраштылар. – Арыныңмы? – тип һораны ир, ҡаршыһына шым ғына килеп баҫҡан ҡатындан. Тегеһе баш ҡаҡты: – Эйе... Аҙыраҡ бар. – Әйҙә, улайһа, ошонда бер ерҙә аяҡ һуҙып ултырып ашай торған урындары бар ине. Бая күреп үткәйнем. – Өсөнсө ҡатта. Эскалатор баҫҡысатырында шыуып менеп киттеләр. Йомшаҡ диванлы кафены табып инеп ултырҙылар. Йылғыр официанттар килеп заказ алып китте. – Зөлфиә... шунан нисек йәшәнең? – Рамаҙанға, ниһайәт, ҡаршыһындағы ҡәҙерле йөҙгә тура ҡарарлыҡ форсат тыуа.

Ҡатын күңелһеҙ генә йылмая:

– Йәшәнем инде... Насар түгел. Сит күҙ ҡарамағына насар түгел, былай... Ә һин?

– Мин дә... йәшәнем инде...

– Балаларың барҙыр бит? – ҡатындарҙың күберәк белгеһе килә лә инде, һорау артынан һорау яуҙыра Зөлфиә.

– Бар. Ҡыҙым ошонда институтта уҡый. Икенсе курста ғына әле. Концертына килгәйнем... – ир ҡыҙының исемен әйтергә уҡталды ла, телен тешләне. – Һин... һеҙ ҙә Мәскәүҙә йәшәйһегеҙ икән?

– Беҙ тип... мин. Улым – хәрби кеше, хеҙмәт иткән яғында төпләнде. Армияға киткән еренән контракт менән тороп ҡалды ла, унан хәрби академияға уҡырға инеп, тамамлап килә инде. Өйләнергә лә иҫәбе бар.

– Яҡшы... бик яҡшы, – тип хуплап ултырҙы ир, тик “мин” тигәнде әллә төшөнөп етмәне, әллә аңғармай үткәрҙе, һәр хәлдә төпсөнмәне.

– Һинең, шул, бер ҡыҙмы?

– Эйе. Өлкән улыбыҙ булғайны... ауырыны... үлеп китте.

– Уй, Алла... Ғәфү ит.

– Күптән булды ул... Ун туғыҙ йыл үтте...

– Ы-ы...

Уңайһыҙ тынлыҡтан ҡотҡарып, аш-һыу алып килделәр. Рамаҙан Зөлфиәне ҡыҫтап һыйларға кереште:

– Әйҙә, ынтыл, Зөлфиә... Һин бит эштән һуң.

Тик ҡатындың тиҙерәк барыһын да белгеһе килә. Сама юғалтмаҫҡа тырышып, һаҡ ҡына һораша ла һораша.

– Ҡыҙыңдың әсәһе... бында бергәме?

– Ҡыҙымдың?.. Ә-ә! Ул ауылда. Бында түгел, юҡ, ауылда ҡалды.

– Ы-ыы...

Тағы шыма бирҙеләр. Унан Рамаҙан тағы тура ҡарап, текәлеп ҡалды.

– Зөлфиә... мин Өфөгә барған һайын картиналар күргәҙмәләрен эҙләп таптым, шул өлкәне ентекле күҙәттем. Һүрәттәр аҫтынан һинең исемеңде уҡырға ниәтләп... Һин әллә... төшөрмәйһеңме?

Ҡатын бер мәлгә телһеҙ ҡалды. Ә ир унан яуап көттө. Был тәңгәлдә бер нәмә тип аҡланып та, алдашып булмай ине. Шуға дөрөҫөн әйтте:

– Юҡ.

– Нисек “юҡ”?.. Был йылдар бөтөнләй картиналарға тотонманым, тип әйтмәксеһеңме?

– Тотонманым... Һәләтем дә самалы булғандыр инде... һәм... ҡыҫҡаһы, минән рәссам сыҡманы.

– Һин рәссам инең инде. Йәл, бик йәл... Ә бит тегенең... Зәбирең... һине рәссам итергә вәғәҙә биргәйне.

Ҡапыл ҡатындың ҡапҡан аҙығы тын юлына китте. Шуны сығарғансы, сәсәп, барып битен йыуып килде. Килде лә, баяғы ишеткәндәрен асыҡламаҡсы булып, дауам итте:

– Ниндәй вәғәҙә хаҡында әйтәһең? Ҡасан?

Рамаҙандың күҙ ҡараштарында ҡатылыҡ сағылды, тауышы ла ҡырҡыулана төштө:

– Шул бер күрешкәндә инде... Һин өйгә ингәндә. Ул миңә “Зөлфиәне Мәскәүгә уҡырға алып китәм, ул рәссам буласаҡ” тигәйне... Мин уға ышандым.

Баҫып торһа, ултыра төшөр ине ҡатын, был осраҡта тик арҡаһына һөйәлеп, муйынын быуып алып барғандай булған ебәк яулығын ғына сисеп ала алды. Әсе йылмайҙы:

– Әллә... Нимә тигәндер?.. Мин үҙ сиратымда ҡулыма кисточка тотҡанды ла яратмаған Зәбирҙе генә беләм.

Хәҙер Рамаҙанға ҡатып ҡалыуға сират етте. Уның йөҙөндә башта аптырау, унан асыу яралды ла:

– Һы! – тип кенә ҡуя алды.

Шул ваҡыт яндарында бер ҡыҙ пәйҙә булды. Булды ғына түгел, май ҡояшы һымаҡ балҡып Рамаҙандың янына уҡ килеп баҫты. Ҡаршыһындағына мөкиббән китеп, ҡыҙының яҡынлағанын да аңғармаған икән.

– Зөлфиә... Бына был бәләкәй Зөлфиә, – тине ир, керфектәрен елп-елп итеп аңлай алмай ултырған ҡатынға, – Ҡыҙым.

– З-Зөл-фиә?..

– Эйе. Һинең исемде алдыҡ, – атаһы ҡыҙына ла өндәште, – Һиңә мин ошо апай хөрмәтенә ҡуштым “Зөлфиә” тип, ҡыҙым. Уның кеүек һәләтле һәм аҡыллы булырыңды белеп.

Ике Зөлфиә бер-береһенә хайран булып төбәлде лә, йылмайышып торҙолар.

– Мин бик шатмын, – тине ахырҙа өлкәне, – Һинең ҡулыңда ошондай сибәр аҙашым үҫкәнгә.

– Эйе, рәхмәт. Мин дә... шулай уҡ.

Ҡыҙ улар янына ҡунаҡлап, аҙыраҡ быларҙы күҙәтеп ултырҙы ла, нәфис беләгендәге ҡул сәғәтенә ҡарап алды. Уның был хәрәкәтенән Зөлфиә нимәгәлер ваҡыт етеүен аңланы:

– Һеҙгә... китергә кәрәктер. Мин тотоп тик ултырам, ахыры...

Рамаҙан көрһөнөп ҡуйҙы:

– Зөлфиә, мин бөгөн төндә осам... Билет алынған...

– Ә-әәә... Ыһыы... Эйе, шулай инде...

– Ҡыҙым менән ошонда осрашып, аэропортҡа бергә китергә килешкәйнек.

 – Ә-әә...

– Зөлфиә... Ҡарале... Анау магазинға барып инеүемде, һине күреп ҡалыуымды әйт әле?.. Икенсе кассаға тороп ҡуйһам шунан?.. Баш етерлек түгел...

– Эйе...

– Әле бына, күргәндәй ҙә булманым. Ҡайҙа әле, мөмкин булһа, адресыңды яҙып алайым?

– Адресты? – Зөлфиәгә ҡыйын булып китте шул мәл. Ул ҡатынлы иргә адрес биргән һәм ниндәйҙер ярамағанға өмөт уятҡан бер әҙәпһеҙ апай булып күренгәндәй тойолдо Рамаҙандың ҡыҙына. Шуға уңайһыҙланып ҡына баш тартты:

– Кәрәкмәҫ... Күрештек, һөйләштек бит инде.

Бындай яуаптан Рамаҙан да саҡ ҡына ҡаушап торҙо ла, ҡапыл ғына ризалашты. Уның тауышында һалҡынлыҡ һиҙелде :

– Кәрәкмәй тык кәрәкмәҫ. Һеҙ яҡшыраҡ беләһегеҙҙер, – унан тороп уҡ йыйына башланы. – Ярай. Ҙур рәхмәт. Хәл белештек... Имен-һау бул!

Зөлфиә лә баҫып оҙатып ҡалды:

– Х-хушығыҙ...

Йәш Зөлфиә бара биргәс боролоп ҡул болғаны. Унан атаһының көмөрәйә биргән киң яурынын ҡағып уны ла боролтоп ҡаратты. Тегеһе бер һирпелеп ҡарап ҡына алды, күҙҙәрендә үпкә... бөткөһөҙ үпкә ине. Зөлфиә лә ҡулын күтәрҙе. Рамаҙан яуапламаны, әйләнеп китеп барҙы.

Оҙаҡ ултырҙы улар киткәс тә Зөлфиә. Уны борсоған әҙәм булманы. Был йортта төнө буйы эшләй – магазин да, кафелары ла, шуға хатта таңға тиклем урынынан ҡуҙғалмаһа ла өндәшмәҫтәр ине, моғайын, тик ҡайтып йыуынаһы, өҫтө алыштыраһы һәм иртәгәгә эшкә әҙерләнәһе бар.

Эсендә бер төйөр барлыҡҡа килеп, ул ауырайғандан-ауырайҙы. Ҡабарып барған ямғыр болотолай тулышҡандан-тулышты күңеле. Саҡ сыҙап килеп, фатирына инеп өлгөрҙө – йырылды, түгелеп китте. Ҡулындағы пакеттарын ташлап, аяҡ кейемен сисеп ашатлап, өҫтөн һала-һала барып карауатҡа ҡоланы. Баҫҡыстан күтәрелгәндә үк соҙорап ҡойола килгән йәштәренә ирек бирҙе. Ярһып, тыйыла алмай иланы. Тыма биреп китте лә, ҡабаттан буҙланы. Ята бирҙе лә, тағы һығылды. Былайтып... былайтып ул ҡасан илағаны булды икән? Булдымы икән был ғүмерҙә? Булды. Рамаҙан ҡапҡа төбөндә ҡалдырып киткән кис... төнө буйына... унан тағы ла һанһыҙ көндәр, төндәр... Лыс һыу булған мендәренә дымлы йөҙө менән һеңеп ята торғас, йоҡлап китте ҡатын.

Иртәнсәк шундай бер еңеллек менән торҙо. Кисә, әйтерһең, йәштәрен түгел, йөрәгендәге таштарын ҡойған. Улар, гүйә, ҡомға онталып төшөп бөткәндәр ҙә, бөтөн булмышы рәхәтләнеп, таҙарып ҡалған. Шул еңеллек менән эшенә ашыҡты. Унда ла көр, шаян, алсаҡ булып йөрөнө. Саҡ ҡына үҙ алдына ҡалһа, нимәлер уйлап йөҙө асылды. Ирен ситендәге ваҡ һырҙары бына-бына йылмайырға әҙер булып йымылдашты. Көндөң үткәне һиҙелмәй ҙә ҡалды. Ҡайтҡанда аяҡтары, йыш ҡына витринаһына тексәйеп үтә торған магазинға үҙҙәренән үҙҙәре алып килде. Күпме генә тышында тапанып торғаны булһа ла, инергә ҡыймаған бүлеккә үтеп, таныш еҫтәрҙән башы әйләнеп китте. Башта ҡағыҙҙарҙы, бумалаларҙы, буяуҙарҙы ҡат-ҡат ҡарап сыҡты, һыйпағыланы, унан үҙенә кәрәктәрен алып, бер ҡосаҡ итеп ҡармап тотоп, метроға ашыҡты. Кисәге һымаҡ ҡабаланып, тротуарҙарҙа кешеләргә төкөй-төкөй ашығып, ике баҫҡысты бер атлап йүгермәләп ҡайтып инде лә, аш бүлмәһенә боролоп ҡарарға ла ваҡыт тапмай, эшкә кереште. Ҡулдары әллә ҡайҙан белеп, әллә хәтерләп, төрлө буяуҙарҙы бутап яңы төҫтәр сығарҙы. Күҙҙәре уларҙы ҡайҙа төртөргә икәнде самалап күрһәтеп өлгөрҙө. Ҡолаҡтары ҡағыҙға төшөрөлөп барған ағастарҙан өҙөлгән һары япраҡтарҙың ҡыштырлауын ишетте. Сәстәре көҙгө ҡояштың йылыһын, талғын ғына ел иркәләүен тойҙо. Ә йөрәге картинала уның йәнәшәһендә атлаған ҡәҙерле кешенең тын алышына ҡатар туҡылданы...

Таң тыуыуға бите-башы, өҫтө әҙәм ҡарағыһыҙ булып буялған, киң асылған күҙҙәре ҡыҙарған, һаман туҡтауһыҙ өҫтә йылпылдағандан арыған ҡулдары һәленеп төшкән, әммә үҙе сикһеҙ бәхет һәм һиллек эсендә йөҙгән Зөлфиә, тамамланған картина алдында ултырғыста ултыра ине. Һүрәттә көҙгө ҡала урамынан ир менән ҡатын атлай. Алтын япраҡтар яуа. Йәнәш килеүсе пар ошо хозурлыҡтың төп өлөшө һымаҡ. Уларһыҙ мең төҫлө уттарҙа балҡыған оло ҡала ла, дымлы аллея ла, сыуаҡ ҡояш та булмаясаҡ. Уларһыҙ... Зөлфиәнең ҡомары ла, илһамы ла, ул үҙе лә юҡ...

Картинаның аҫтына исеме лә ҡуйылған: “Мәскәү тигән баш ҡала...” Авторы: Зөлфиә Яхина. Бөтөн б

Ҡаршы килгән ҡыҙҙы алыҫтан уҡ таныны. Зөлфиә бит! Рамаҙандың Зөлфиәһе. Үткәндә атаһы менән киткәндәге кеүек ҡырҙан уҡ ҡул болғай. Көлөп килә, ауыҙы йырыҡ. Ҡатын туҡтап ҡалып, көтөп торҙо.

 – Һаумыһығыҙ!

 – Һау-мы...

Ҡыҙыҡай килә килеп уны ҡултыҡлап уҡ алды. Зөлфиә уның арҡаһынан ҡағып ҡуйҙы. Бындай алсаҡлығына яуапһыҙ ҡала алмай ине.

 – Зөлфиә апай! – ҡыҙҙың күҙҙәрендә шаян осҡондар уйнаны. Атаһына оҡшаған ине ул, ағыраҡ, наҙлыраҡ, һыҙаттары вағыраҡ, әммә шул уҡ ҡараш, шул йылмайыу.

 – Ни бар, Зөлфиә?.. –ҡатын һағая төштө.

 – Атайыма ҡыйын, – тип үк һалды тегеһе, ғәҙәти генә итеп.

 – Нисек ҡыйын? Ауырыймы әллә?

 – Эйе. Һөйөү тигән ауырыу менән, – хихылдап көлөп тороуын әйт!

Зөлфиәлә уға ҡаршы көлдө, был хәлдә көлмәҫлек түгел ине шул.

 – Ул һеҙҙе ныҡ һағына. Мин күреп торам...

Кит, бала менән нимә һөйләшәләр, тип уйлай ҙа ҡатын, үҙе төпсөнә:

– Әсәйең дә күрәме? Йә, хоҙай...

– Әсәйем?.. Ниндәй әсәйем? Ул бит беҙҙең менән йәшәмәй.

Зөлфиәнең битенән йылмайыуы юйылды:

           – Ниңә йәшәмәй?..

           – Атайым һеҙгә әйтмәнеме ни? Ул... шунда, ауылда... икенсе ағай менән йәшәй. Давно инде, мин бәләкәй саҡтан уҡ.

Ҡатын йәш аҙашына ҡарап ҡатты. Уныһы быны ҡултыҡлаған килеш һөйрәп тигәндәй алып китте, үҙе хәбәрен теҙҙе:

           – Беҙҙең әсәй эсә... Эсергә ярата... Мин башланғыс синыфтарҙа уҡығанда ул ныҡ ҡына эсеп алып китте лә... атайым тыйҙы... ул ҡасты, юғалды... Һәм, бер үҙе һымағыраҡ ағайға барып инеп ҡуйҙы. Ҡуйған инде... мин яҡшылап белмәйем, иҫләмәйем. Мине атайым бирмәгән... әл дә!

           – Шунан?.. Йәшәйҙәрме?

           – Йәшәйҙәр. Айныҡ булһалар мин дә барып сығам... Атайым әйтә, бар, ташлама әсәйеңде, ти... Ә һеҙ?.. Яңғыҙһығыҙ ҙа ул, ивет? Атайыма, ни эшләп яҡшылап белешмәнең, тиһәм, адресын биреүгә ҡаршы булғас, бер үҙе түгелдер, ахыры, тип... Эй, бешмәгән бит ул, эйеме?

Сылтыратып көлә генә. Ә Зөлфиәлә көлөү ҡайғыһы юҡ. Уның башы шаулап, фекере буталды. Артабан ҡыҙҙың нимәләр бытылдап, нимәләргә шырҡылдағанын да ишетмәҫ булды ла ҡуйҙы. Ул арала ҡыҙыҡай, ҡосаҡлашып хушлашып, ғәҙәтенсә ҡул болғай-болғай, халыҡ араһына инеп тә юғалды. Зөлфиә фатирына юлланды.

Күпмелер ваҡыттан подъезынан кире сыҡты ул. Такси тотоп аэропортҡа елдерҙе. Ҡулында уның ике генә нәмә ине, кескәй сумка ла, ҡағыҙға төрөп тотолған картина: “Мәскәү тигән баш ҡала...”