I
Ауылдың иң һылыу ҡыҙы булып үҫеп килгән, 16 йәше менән барған Зарифаға егеттәр күҙ ата башлаған ине, тик унда уҡыу тураһында теләк ныҡ көслө булғанға, егет ҡайғыһы юҡ. Берсә хыялдарға сума, берсә көлгөһө, берсә ҡысҡырып йырлағыһы, ҡоштар һымаҡ осҡоһо килә. Киләсәге хаҡында тик яҡты өмөттәр генә юрап, татлы хыялдарға сумып тыуған нигеҙендә иркәләнеп кенә йәшәр сағы Зарифаның. Яңы бөрөләнеп килгән сәскә генә мәле ...
Яңғыҙы ҡалһа, уй-хыялдарға бирелә ҡыҙыҡай. Бына, уҡытыусылыҡҡа уҡып бөткәс, уны ҙур ергә ебәргәндәр - апаһы һымаҡ матур күлдәген кейеп, бәләкәй генә дүрткел йәшел сумаҙанын тотҡан да эшкә китеп бара. Уға бөтәһе лә һоҡланып ҡарай, ә ул үҙенә ҡаршы йүгергән балаларҙы ҡосаҡлап ярата, улар уратыуында мәктәп ҡапҡаһы аша ике ҡатлы таштан һалынған мәктәпкә кереп китә...
Йә, баш ҡалала артабан уҡыуын дауам итеүен күҙ алдына килтерә, ундағы театрҙарға йөрөй, йә Фәриҙә Ҡудашеваның концертын тыңлай...
Үткән аҙнала каникулға ауылдарына йәйәүләп ҡайтып барғандарында Ҡарамалыла бергә етенселә уҡыған әхирәте Әлфиә:
- Уй һин бәхетле, Зарифа, уҡырға китәң киләһе йылға, - тип һүҙ башланы.
- Һуң, мин япа-яңғыҙ булам таһа, әйҙә бергә барайыҡ. Апайым иптәш булғанҡа шатланасаҡ ҡына! Бына Яңы йылға ҡайтһа һөйләшәбеҙ ҙә...
- Юҡ, ҡайҙа инте ул, атайым мине ебәрмәйәсәк тә. Әле Ҡарамалыға саҡ ебәрҙе ләһә.
- Нейә, ете кластан, ары уҡымаҫҡа уйлайың мәллә?
- Атайым уҡытмаҫ ул, беҙҙең һымаҡларҙы шу “Биштар”ҙың “Өйташ”тағы тарныйына эшкә барыу көтә инте...
- Ана, апайым уҡытыусылыҡҡа уҡып бөткәс, эшкә үҙебеҙҙең районта ауылға яҡын ергә һорап ҡараһа ла, Учалыға эшкә ебәргәнләр. Ҡалай шәп, беҙҙең яҡта нәмә бар инте, мин тә уҡып бөтһәм, берәй ҙурыраҡ ергә ебәрһенләр ине, йә берәй ҡалаға...
- Ҡала һөйләйең тә ул әй, анау Ҡамайылға, йә Аҫҡын һымаҡ ерҙә лә арыу булыр ине әле ул. Ҙур мәктәп, клуб, көн тә кина, аҙна һайын кәнсирт ҡуялар. Эсвит бар, узкалейка тимер юлы бар. Беҙҙең ауылта ғүмер буйы шу булыр инте. Ярай әлегә кешегә эш бар. Атайымларҙың: “Оҙаҡламай ағасты ҡырҡып бөтһәләр, “Биштар”ға мынта эш тә бөтә, шуңа юл та хәстәрләмәйләр, электр ҙа булмаҫ, уҙа барһа ун йылға етер был тирәләге ағас, анау хәтле ҡырыуға”,- тип һөйләшеп торғанын ишеттем әле...
- Кино күргәнләре лә юҡ ауылтағы халыҡтың. Ярай беҙ Ҡарамалыла аҙнаһына бер ҡарайбыҙ. Темәстә шәп уҡыталар, тей апайым, директорлары, Аслаев тигән ағай, бигерәк һәйбәт икән, үҙегеҙҙең яҡтан уҡырға теләүселәрҙе алып кил, тип әйткән әле. Их һин барһаң бергә-бергә уҡыулары күңелле булыр ине Әлфиә. Инәйемә әйтһәм, өгөтләй алыр ул, атайың туған тейеш, бер ара-нәҫелтән тә беҙ.
- “Ә минең шул тиклем әртис булғым килә! Иҫләйеңме, Зарифа, һуғыш вахытынта Заһира апайың беҙҙе, бәләкәй генә балларҙы ла, спектаклтә көсләп ҡатнаштыра ине.
- Иҫләмәй әллә, апайым ней, ныҡ өйрәтә торғайны ла бөтәбеҙҙе лә. Мин бәләкәй генә, тәүҙәрәк эй ҡаушайым, йә һүҙләремте онотам, апайым шаршау артынан бышылдап ҡына әйтеп тора. Оҡшатҡанларҙыр инте, һалдатка апайлар, ауыл халҡы илай-илай ҡарай торғайны ла...
Заһира апаһы ауылдарындағы башланғыс мәктәптә етенсене бөткән көйө генә Самат ағалары һуғышҡа киткәс, уның урынына уҡытырға ҡалып, кире әйләнеп ҡайтҡансы эшләне.
- Ауыр йыллар булһа ла, ул саҡтар онотолмай ҙа ул Зарифа! Бигерәк тә шул спектакль ҡуйыуҙар оноторлоҡ түгел. Их, ысын әртис булып ҙур сәхнәлә уйна ине ул!..
Хәҙер ире апаһын эшләтмәй, өйҙә генә ултыр, мин һине генә туйҙыра алырлыҡ мал табырмын. Миңә малайҙар табып бирһәң, өйҙөң түрендә генә ултыртырмын, тип әйтә. Тик әлегә ҡыҙҙар ғына тыуа, береһенән-береһе матур өс ҡыҙ табып бирҙе еҙнәһенә апаһы. Һуғыштан орден-миҙалдар менән күкрәген тултырып ҡайтҡас та “Биштар”ҙа завхуз булып эшкә керҙе. Апаһы һушы китеп ғашиҡ булды ла ҡуйҙы Бәҙретдин еҙнәһенә. Әсәләре бик ҡаты булды, апаһын киске уйынға ла сығармай торғайны. Ул ни, яйын таба, ҡайһы саҡ киске уйынға хатта тәҙрәнән сығып ҡаса торғайны Бәҙретдинде бер күрер өсөн.
Еҙнәһе әле магазинда эшләп йөрөй. Эй балдыҙын ярата үҙе:
-Үҫеп етһәң, һине, балдыҙ, донъялағы иң шәп егеткә кейәүгә бирәм, - тип шаярата. Апаһы уға ҡаршы үпкәләберәк яуаплай:
- Ниндәй кейәү, ти ул, мине уҡырға ебәрмәнең, Зарифаны ана Бәҙиға үҙе уҡып сыҡҡан ергә уҡырға алып барам, ти, барһын, уҡыһын!
- Һуң, бисәкәй, мин ҡаршымы, уҡып бөткәс тә һуң түгел, ә һин буласаҡ малайҙарымдың инәһе, өйҙә генә ултыр, йәме!
Әле Әлфиә апаһы тураһында һүҙ башлағас, шуларҙы иҫенә төшөрөп йылмайҙы ла:
- Һин аптырама Әлфиә, Темәстә драмтүңәрәк, бейеү, рәсем, башҡа түңәрәктәр бар, тей. Апайым, ана, мандолинала шәп итеп уйнай, тансы түңәрәгенә йөрөгән. Темәстә ололар театр ҙа ҡуялар, шуны ҡалтырмай ҡарап барған улар. Шунта йөрөрһөң, һис көймә, йәме!
- Минсара апайым атайымты өгөтләй алһа...
- Өгөтләр, өгөтләмәй әллә, уның - “губырнаторҙың” һүҙен тыңламаған кеше юҡ әлегә ауылта.
- Вәт шәп булыр ине, ивет, Зарифа!
Юл буйына шулай хыялланып, йырлап, таҡыр сана юлында бейеп, шаярып егерме саҡырым араны үткәндәрен һиҙмәнеләр ҙә. Ауылдарына яҡынайғас, Зарифа ҡулдарын юғары күтәреп болғай-болғай:
- Һаумы, ауылҡайым, Батыросҡан ҡаяһы! Беҙ ҡайтып киләбе-е-еҙ! Ҡаршы алығы-ы-ыҙ, - тип ҡысҡырҙы.
Хушлашыр саҡта Әлфиә:
- Яңы йылға әйҙә йәштәрҙе ойоштороп концерт ҡуябыҙ, әхирәт!, -тип ҡысҡырҙы.
- Ярай, шулай итербеҙ, әхирәткәйем!


Дауамы бар.